• Wat is een anemie?
• Wat zijn de mogelijke oorzaken?
• Indeling van de hemolytische anemieën
• Is een anemie te behandelen?

Wat is een anemie?

Bij een anemie ("bloedarmoede") bevat het bloed een te laag aantal rode bloedcellen of een te laag gehalte aan hemoglobine (Hb), een zuurstoftransporterend en ijzerhoudend eiwit ín de rode bloedcellen.

naar boven

Wat zijn mogelijke oorzaken?

Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van een anemie:

Verhoogd verlies van rode bloedcellen.

Dit kan het gevolg zijn van acuut bloedverlies (een ernstig ongeval, operatie of bevalling) of chronisch bloedverlies (ontstekingen of tumoren in het maag-darmkanaal of urinewegen, hevige menstruaties, TTP).

Onvoldoende aanmaak van rode bloedcellen

Dit kan worden veroorzaakt door:

• onvoldoende vorming in het beenmerg. Lees verder bij: aplastische anemie
  
• een tekort aan de  bouwstoffen in de voeding die nodig zijn voor de aanmaak van rode bloedcellen (ijzer, foliumzuur, vitamine B12)
• een verdringing van gezond beenmerg waardoor de aanmaak van bloedcellen in het gedrang komt (bij oncologische aandoeningen als leukemie, MDS, lymfeklierkanker, myeloproliferatieve aandoeningen of de ziekte van Kahler).

Verhoogde afbraak van rode bloedcellen (= hemolytische anemie)

Een hemolytische anemie is een zeldzame vorm van bloedarmoede waarbij de rode bloedcellen worden vernietigd (= hemolyse) vóór hun normale levensduur is verstreken. Gezonde rode bloedcellen worden meestal na ongeveer 4 maanden uit het lichaam verwijderd. Bij een hemolytische anemie, breekt het lichaam de rode bloedcellen sneller af dan het beenmerg ze kan vervangen. 

naar boven

Indeling van de hemolytische anemieën

Een hemolytische anemie kan al dan niet erfelijk zijn, of op latere leeftijd ontstaan.

Erfelijke vormen

De erfelijke vormen van hemolyse kunnen het gevolg zijn van afwijkingen van het celmembraan (het buitenste omhulsel van de cel), de chemie binnen in de cel, of de productie van abnormale vormen of hoeveelheden hemoglobine.  De abnormale cellen raken beschadigd en worden in de bloedbaan vernietigd. Ook kan het zijn dat het immuunsysteem van het lichaam de eigen rode bloedcellen als lichaamsvreemd herkent, waarna de cellen door de milt uit de bloedbaan worden weggevangen:

• stoornissen waarbij het lichaam zélf de rode bloedcellen vernietigt: sikkelcelziekte
• stoornissen in de aanmaak van hemoglobine: alpha- en bèta-thalassemie
• afwijkingen in de vorm van de celwand: sferocytose; elliptocytose
• enzymdefecten: G6PD deficiëntie; piruvaat-kinase deficiëntie; triosefosfaat isomerase deficiëntie: enzymdeficiënties

De erfelijke hemolytische anemieën vereisen een levenslange behandeling. 

Niet-erfelijke vormen

Een niet-erfelijke (verworven) hemolytische anemie kan geleidelijk ontstaan, maar zich ook zeer snel ontwikkelen. Het verloop van hemolytische anemie, hangt af van de oorzaak en de ernst van de anemie. Een milde vorm van hemolytische anemie heeft vaak geen behandeling nodig. Ernstige hemolytische anemieën kunnen echter levensbedreigend zijn als ze niet worden behandeld. De verworven hemolytische anemieën kunnen ontstaan doordat de rode bloedcellen worden afgebroken onder invloed van:

• Door een gebrek aan bepaalde eiwitten in de rode bloedcel ontstaan rode bloedcellen die afwijkingen aan de celwand vertonen. Het lichaam vernietigt deze cellen sneller dan normaal. De vernietiging kan zich continu voordoen of plotseling optreden: Paroxismale Nachtelijke Hemoglobinurie
• Bij een autoimmuun hemolytische anemie vernietigt het afweersysteem van het lichaam de rode bloedcellen door de vorming van afweerstoffen tegen de rode bloedcellen. Dit kan ook voorkomen bij het gebruik van bepaalde geneesmiddelen: Auto-immuun hemolytische anemie
• mechanische oorzaken. Schade aan de celwanden (membranen) van rode bloedcellen kan het gevolg zijn van veranderingen in de kleine bloedvaten. Een kunstmatige hartklep kan schade aan de celwanden van rode bloedcellen veroorzaken en ook de hart-long machine kan tijdens open-hart chirurgie de celwanden beschadigen. Schade kan ook optreden bij vrouwen met een verhoogde bloeddruk tijdens de zwangerschap, of in de ledematen van deelnemers aan marathons of andere inspannende activiteiten.
• andere oorzaken. Malaria, "blackwater fever", door teken overgedragen ziekten, slangegif en bepaalde chemicaliën kunnen de rode bloedcellen aanvallen en vernietigen waardoor een hemolytische anemie optreedt.

naar boven

Is een anemie te behandelen?

De behandeling van bloedarmoede is afhankelijk van de aard, de oorzaak en de ernst van de aandoening. Het doel van de behandeling is het vergroten van de hoeveelheid zuurstof die het bloed kan vervoeren door het aantal rode bloedcellen en / of het hemoglobine gehalte in het bloed op niveau te brengen.  Omdat in sommige gevallen de anemie het gevolg is van een ziekte, zal ook altijd de oorzaak worden opgespoord en de onderliggende aandoening worden behandeld.

Supplementen of aangepaste voeding

Een gebrek aan bepaalde vitaminen of ijzer, kan met behulp van supplementen of een aangepaste voeding worden aangepakt.

Geneesmiddelen

Soms worden geneesmiddelen voorgeschreven die het aantal rode bloedcellen in het lichaam kunnen verhogen of de onderliggende oorzaak van de bloedarmoede behandelen:

• antibiotica om infecties te behandelen
• hormonen bij de behandeling van zware menstruaties
• erytropoëtine dat het lichaam stimuleert meer rode bloedcellen aan te maken
• geneesmiddelen die voorkomen dat het immuunsysteem de eigen rode bloedcellen vernietigt
• chelatietherapie (= zuivering van het bloed) bij loodvergiftiging

Bloedtransfusie

Bij een ernstige anemie of ernstig acuut bloedverlies is een bloedtransfusie een vaak gebruikte therapie

Andere opties

Andere behandelingsopties worden bij de specifieke anemieën besproken.

naar boven