You are here

Lymfomen

Figuur 1
Lymfoide cellen

Wat zijn lymfomen?

Een lymfoom (lymfeklierkanker) is een ziekte waarbij kwaadaardige lymfocyten (zie figuur 2) in het lymfestelsel worden gevormd. De lymfomen worden in twee hoofdcategorieën verdeeld:

ga naar Hodgkin lymfomen (HL) die worden gekenmerkt door de aanwezigheid van Reed-Sternberg cellen (grote abnormale B-lymfocyten);
ga naar non-Hodgkin lymfomen (NHL) waarbij geen Reed-Sternberg cellen worden aangetroffen.

Het lymfestelsel

Het lymfestelsel of -systeem is onderdeel van het immuunsysteem en bestaat uit de volgende onderdelen:

  • een netwerk van lymfevaten dat door alle weefsels van het lichaam loopt (zie figuur 1). De lymfevaten vervoeren een heldere vloeistof, het zogenaamde lymfevocht, waarin zich witte bloedcellen (vooral lymfocyten) bevinden.
  • lymfeklieren verbinden de lymfevaten. Het zijn onderling verbonden kleine ronde weefselmassa's, die het lymfevocht filteren en waar witte bloedcellen (tijdelijk) verblijven. Groepen lymfklieren zijn te vinden in de nek, oksels, borstholte, buik en liezen. In de lymfeklieren kunnen lymfocyten zich vermenigvuldigen. 
  • de milt. Een orgaan waarin lymfocyten zich vermenigvuldigen, dat het bloed en lymfe filtert, bloedcellen opslaat en oude bloedcellen vernietigt.
  • de thymus of zwezerik. Een klein orgaan gelegen achter het borstbeen waarin de lymfocyten worden "opgevoed" en zich vermenigvuldigen
  • de amandelen. Twee kleine massa's van lymfe weefsel aan de achterkant van de keel die lymfocyten maken 
  • het beenmerg. Het zachte, sponsachtig weefsel in het centrum van grote beenderen waarin de witte bloedcellen, rode bloedcellen en bloedplaatjes worden aangemaakt.
Figuur 2
Lymfoide cellen

Lymfocyten en het afweersysteem

B-lymfocyten

B-cellen helpen het lichaam zich te beschermen tegen ziektekiemen (bacteriën of virussen) doordat zij kunnen uitrijpen tot plasmacellen die bepaalde eiwitten aanmaken (antilichamen of immuunglobulinen ) gericht tegen specifieke antigenen op het oppervlak van bacteriën of virussen, maar ook op getransplanteerde cellen.  De herkenning van een antigeen door lymfocyten gebeurt door middel van een speciaal molecuul op het oppervlak van de B-lymfocyt: de antigeenreceptor. Dit is hetzelfde immuunglobulinemolecuul als het antilichaam dat de uit de B-cel ontstane plasmacel uiteindelijk produceert. 

T-lymfocyten

Er zijn verschillende soorten T-lymfocyten (T-cellen), elk met een gespecialiseerde taak. T-cellen helpen het lichaam zich te beschermen tegen virussen, schimmels,  bacteriën en sommige tumoren. Ze herkennen specifieke antigenen op het oppervlak van bijvoorbeeld een met een virus geïnfecteerde cel en vernietigen deze cel dan. T-cellen kunnen ook bepaalde stoffen (cytokines) afgeven die andere typen witte bloedcellen aantrekken, die dan op hun beurt de geïnfecteerde cellen verteren. 

Natural Killer cellen

Een natuurlijke killer of NK-cel is een witte bloedcel die in het immuunsysteem van de mens de eerste verdediging vormt tegen vreemde indringers zoals tumoren, bacteriën en virussen. Natural killer-cellen danken hun naam aan het feit dat zij niet te reageren op specifieke antigenen, ze reageren van nature of lichaamsvreemde "indringers". De NK-cellen zoeken naar eiwitten die "Human Leukocyte Antigens" (HLA) genoemd worden en die zich op de oppervlakte van cellen bevinden. Als de NK-cel de HLA-eiwitten als lichaamseigen herkent worden de cellen genegeerd. Als de NK-cellen de HLA-eiwitten als lichaamsvreemd beschouwen, zullen de NK-cellen giftige stoffen uitscheiden (toxines) die de vreemde cellen zullen doden. De HLA antigenen spelen een belangrijke rol in de acceptatie of afstoting van transplantaten. Als de HLA antigenen op een orgaan of in het beenmerg niet overeenkomen met de HLA antigenen op cellen in het eigen lichaam, zullen het orgaan of het beenmerg worden afstoten. Een NK-cel gebruikt een aantal receptoren om informatie te verzamelen over de cellen waarmee het in contact komt. Gewoonlijk zal ten minste één specifieke receptor moeten worden geactiveerd voor de NK-cellen actie ondernemen.